Po ponad stuleciu po raz pierwszy zestawiono razem prace Leopolda Gottlieba, Witolda Wojtkiewicza, Wlastimila Hofmana, Mieczysława Jakimowicza i Jana Rembowskiego. Ekspozycja, przygotowana z okazji 120. rocznicy powstania ugrupowania zwanego także Grupą „Norwid”, przypomina twórców, którzy jako młodzi studenci i absolwenci krakowskiej ASP buntowali się przeciw obowiązującym wówczas tendencjom – impresjonizmowi, secesyjnej dekoracyjności i sztuce podporządkowanej narodowemu posłannictwu. Zafascynowani europejskim symbolizmem oraz twórczością Wyspiańskiego, Weissa i Malczewskiego, szukali własnego języka, stawiając na ekspresję, podmiotowość i swobodę wypowiedzi.
Wystawa ma charakter monograficzno‑problemowy: z jednej strony przybliża sylwetki artystów, których łączyły przyjacielskie relacje i wspólna potrzeba wyrażenia „własnych dróg dla wypowiedzenia swych myśli”, z drugiej – ukazuje najważniejsze tematy ich twórczości, zarówno z okresu działalności grupy, jak i lat poprzedzających jej powstanie oraz następujących po jej rozpadzie. Chronologia prezentowanych dzieł obejmuje czas od około 1900 roku po okres I wojny światowej, co pozwala uchwycić proces dojrzewania ich postaw artystycznych. W ekspozycji znalazły się również prace twórców współpracujących z grupą – Tymona Niesiołowskiego, Henryka Hochmana i Bronisławy Rychter‑Janowskiej – a także dzieła Odilona Redona, Xawerego Dunikowskiego i Olgi Boznańskiej, które poszerzają kontekst epoki.
Całość podzielono na dwie główne części: indywidualne prezentacje autoportretów i portretów członków grupy oraz siedem sekcji tematycznych poświęconych wybranym wątkom ich twórczości. Między nimi umieszczono intermezzo – „wystawę w wystawie” dedykowaną Witoldowi Wojtkiewiczowi, jednej z najbardziej wyjątkowych postaci ugrupowania, oraz prezentację poświęconą Norwidowi i jego związkom z Grupą Pięciu. Zwieńczeniem ekspozycji jest multimedialny pokaz dzieł zaginionych, zrekonstruowanych na podstawie zachowanej dokumentacji.
Widzowie mają okazję zobaczyć prace rzadko lub nigdy wcześniej niepokazywane, wydobyte z kolekcji prywatnych i magazynów instytucji publicznych. Jednym z najważniejszych wydarzeń jest powrót do Krakowa obrazu „Zielone Świątki na Bielanach pod Krakowem” Witolda Wojtkiewicza – dzieła przez dziesięciolecia uznawanego za zaginione, odnalezionego dopiero w 1988 roku w Detroit Institute of Arts. Teraz, po 120 latach, ponownie zostanie zaprezentowane w miejscu, w którym powstało i gdzie miało swoją premierę.
Źródło: Muzeum Narodowe Kraków
