Dzieło, powstałe w 1896 roku podczas odnawiania gotyckich wnętrz świątyni, stanowi cenne uzupełnienie kolekcji prac artysty związanych z jego rodzinnym miastem.
Prace restauracyjne w kościele Św. Krzyża prowadzone były pod kierunkiem architektów Tadeusza Stryjeńskiego i Zygmunta Hendla. W sierpniu 1896 roku poprosili oni Wyspiańskiego o przygotowanie projektu dekoracji malarskiej prezbiterium i nawy. Artysta rozpoczął wówczas szczegółowe odrysy wnętrza, dokumentując stan świątyni przed planowanymi pracami. W krakowskim „Życiu” opisał ten proces, wspominając o wnętrzu „zbiedzonem i brudem zeszarganem”, pełnym kurzu, pajęczyn i mroku.
Podczas renowacji odkryto ślady dawnych polichromii, a Wyspiański — zamiast tworzyć nowe dekoracje — stał się ich skrupulatnym dokumentalistą. Prezentowany rysunek, ukazujący boczną część zaplecków barokowych stall, powstał właśnie w tym okresie. Publikowano go jako ilustrację do tekstów artysty w „Życiu” (1897) oraz „Roczniku Krakowskim” (1898). Dziś ma on szczególne znaczenie dla zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie, wzbogacając je o dzieło związane z działalnością inwentaryzacyjną i typograficzną Wyspiańskiego.
W oddziale MNK Wyspiański prezentowanych jest blisko dwieście prac artysty, z czego większość stanowią delikatne pastele na papierze — technika wyjątkowo wrażliwa na światło i mikroklimat. Z tego powodu ekspozycja jest regularnie zmieniana, a pokaz rysunku towarzyszy kolejnej odsłonie wystawy. Zachowuje ona dotychczasowy układ tematyczny, obejmujący sale: „We własnym domu”, „Żywioły”, „Wawel — dramat królów”, „Apollo–Chrystus”, „Księgi moje” i „Metamorfozy”.
Na parterze, zgodnie z tradycją poprzednich odsłon, można zobaczyć autoportrety Wyspiańskiego oraz portrety jego najbliższych — żony, dzieci, przyjaciół i współpracowników. Przestrzeń dopełniają widoki Krakowa: pejzaże z okna mieszkania przy ulicy Krowoderskiej oraz szkice miejskich wnętrz.
Zakup rysunku został sfinansowany dzięki dotacji celowej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Informacje dla zwiedzających
Pokaz rysunku Stanisława Wyspiańskiego
Miejsce: MNK Wyspiański
Otwarcie: 4 lipca 2025
Godziny otwarcia:
• poniedziałek – nieczynne
• wtorek – 10.00–17.00
• środa–czwartek – nieczynne
• piątek–niedziela – 10.00–17.00
Źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie
