Rok Andrzeja Wajdy – w setną rocznicę urodzin wielkiego twórcy

Rok 2026 upłynie w Polsce pod znakiem twórczości Andrzeja Wajdy – jednego z najważniejszych reżyserów w historii europejskiego kina.

Decyzją Senatu RP został on patronem roku, a ogólnopolski i międzynarodowy program obchodów obejmie wystawy, przeglądy filmowe, festiwale, spektakle teatralne, projekty edukacyjne, konferencje i wykłady. Inauguracja nastąpi 6 marca, dokładnie w setną rocznicę urodzin artysty, a wydarzenia przygotowane przez instytucje kultury w całym kraju będą realizowane przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Rok Wajdy to nie tylko hołd dla wybitnego twórcy, lecz także przypomnienie, jak aktualna pozostaje jego sztuka. Reżyser, laureat Honorowej Nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej, współtwórca Muzeum Manggha, pedagog i wizjoner, stworzył kino głęboko zakorzenione w polskiej historii i doświadczeniu społecznym. Jego filmy – od „Kanału” i „Popiołu i diamentu”, przez „Ziemię obiecaną”, „Człowieka z marmuru” i „Człowieka z żelaza”, po „Katyń” i „Powidoki” – nieustannie prowokują do refleksji nad pamięcią, odpowiedzialnością i miejscem jednostki wobec wielkich procesów historycznych. W czasach narastających sporów o interpretację przeszłości twórczość Wajdy pozostaje ważnym punktem odniesienia, bo nie oferuje prostych odpowiedzi, lecz zachęca do dialogu i krytycznego myślenia.

Obchody rozpoczną się 6 marca 2026 roku dwiema wystawami. Pierwsza, „Andrzej Wajda w obiektywie Renaty Pajchel”, przygotowana przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny, zaprezentuje w galerii „Okno na Kulturę” unikatowe fotosy i niepublikowane dotąd ujęcia zza kulis, dokumentujące niemal trzy dekady współpracy reżysera z jego wieloletnią fotosistką. Druga, „Wajda. W stulecie urodzin”, organizowana w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, będzie osobistą opowieścią stworzoną przez Krystynę Zachwatowicz-Wajdę. Ekspozycja skupi się na wybranych wątkach z życia artysty, jego twórczości, działalności społecznej i fascynacji Japonią, ukazując go jako postać wielowymiarową i niejednoznaczną.

W marcu ruszy także ogólnopolski przegląd filmów „WAJDA: re-wizje”, organizowany przez Stowarzyszenie Kin Studyjnych. Jego celem jest przybliżenie współczesnej publiczności reżysera jako twórcy wciąż aktualnego, dynamicznego i niezwykle wrażliwego na przemiany kultury. Program przeglądu został ułożony zgodnie z rytmem roku – każdy miesiąc przyniesie inny film, korespondujący z nastrojem i tematyką danej pory. Cykl otworzy „Popiół i diament”, jedno z najważniejszych dzieł w dorobku Wajdy, a w kolejnych miesiącach widzowie zobaczą m.in. . „Niewinnych czarodziejów”, „Wesele”, „Wszystko na sprzedaż”, „Człowieka z marmuru”, „Brzezinę”, „Bez znieczulenia” i „Kronikę wypadków miłosnych”.

Rok Andrzeja Wajdy stanie się okazją do ponownego odczytania jego filmów – nie jako zamkniętych rozdziałów historii kina, lecz jako żywych, wciąż inspirujących komentarzy do współczesności.

Link do kalendarium wydarzeń Roku Wajdy: https://ckf.waw.pl/kalendarz-wydarzen/

Źródło: NCK

Współfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030.