Wydawcy stawiają przede wszystkim na książki reporterskie, historyczne i eseistyczne, które próbują uchwycić złożoność współczesnej Polski i jej pamięci. To miesiąc, w którym ambitna literatura faktu wyraźnie dominuje nad powieścią, choć wśród premier pojawiają się również ważne tytuły beletrystyczne.
Jedną z najważniejszych premier jest książka Grażyny Bochenek „San. Rzeka, która łączy. Rzeka, która dzieli”, zaplanowana na 24 września. To reporterska opowieść o jednej z najbardziej symbolicznych rzek Polski, prowadząca czytelnika przez miejsca, w których przez dekady ścierały się tożsamości, pamięci i polityczne projekty. Książka zapowiada się jako jeden z najważniejszych głosów o polskim pograniczu i jego skomplikowanej historii.
Wśród wrześniowych nowości pojawia się również „Domy, które milczą” – książka poświęcona polskim domom pomocy społecznej, ich historii, codzienności i systemowym zaniedbaniom. To jeden z tych tytułów, które próbują opowiedzieć o instytucjach niewidocznych, a jednocześnie kluczowych dla funkcjonowania państwa. Podobny ciężar gatunkowy ma „Początki szaleństwa”, książka o narodzinach psychiatrii w Polsce, rekonstruująca pierwsze próby leczenia chorób psychicznych i pokazująca, jak zmieniało się myślenie o ludzkiej psychice.
W zapowiedziach wrześniowych pojawia się także kilka książek dotykających tematów globalnych, ale osadzonych w polskiej perspektywie. „Cienie imperium” analizują wpływ dawnych struktur władzy na współczesną Europę Środkową, a „Wojny, które wracają” to reporterska opowieść o pokoleniu dorastającym w cieniu konfliktów i kryzysów, od Ukrainy po Bliski Wschód. Wśród premier znajduje się również książka o rosyjskich szpiegach działających w Polsce po 1991 roku, oparta na dokumentach i rozmowach z byłymi funkcjonariuszami służb.
Ważną część wrześniowych nowości stanowią książki poświęcone zjawiskom społecznym i kulturowym. „Atlas samotności” bada współczesne formy izolacji, zarówno w dużych miastach, jak i w małych miejscowościach. „Wszystkie nasze teorie” to z kolei opowieść o polskich teoriach spiskowych – skąd się biorą, dlaczego tak łatwo znajdują odbiorców i jak wpływają na życie publiczne. Wśród premier pojawia się także książka o Lasach Państwowych, analizująca ich strukturę, politykę i wpływ na polską przyrodę.
Wrzesień przynosi również kilka ambitnych książek historycznych. Wśród nich znajduje się opowieść o Górnym Śląsku widzianym przez pryzmat rodzinnych historii, a także książka o polskich misjonarzach w Azji w XX wieku. W zapowiedziach pojawia się również tytuł poświęcony historii tatuażu w Polsce – zaskakująco bogatej i mocno splecionej z historią subkultur.
Choć wrzesień to przede wszystkim czas non-fiction, wśród premier znajdują się także polskie powieści, które celują wyżej niż literatura popularna. Wydawcy zapowiadają nową powieść Sabiny Waszut, osadzoną na styku historii i współczesności, oraz książkę Edyty Świętek, która tym razem odchodzi od literatury obyczajowej na rzecz bardziej realistycznej, społecznej opowieści o transformacji lat 90. Pojawia się również kilka debiutów, w tym powieść „Miasto, które śni o ogniu”, eksperymentalna narracja o kryzysie klimatycznym i miejskiej alienacji.
Wrzesień 2025 rysuje się więc jako miesiąc, w którym polska literatura faktu bierze na siebie ciężar opowiadania o granicach – geograficznych, pamięciowych i społecznych. To czas premier, które nie boją się trudnych tematów i które próbują porządkować wiedzę o świecie, zamiast ją upraszczać. Wśród wrześniowych nowości dominują książki, które stawiają pytania, a nie dają gotowych odpowiedzi, i to właśnie one tworzą najbardziej ambitny segment rynku.
