Jej idea wyrasta z twórczości patrona – poety, który łączył oryginalność z bezpośredniością wyrazu, a zarazem potrafił wyznaczać nowe kierunki wrażliwości. ORFEUSZ honoruje najlepszy tom poetycki wydany po polsku w roku poprzednim, a jednocześnie promuje zjawiska literackie, które rozwijają tradycję, nie tracąc świeżości i odwagi.
Do tegorocznej, 15. edycji konkursu zgłoszono rekordową liczbę 333 książek poetyckich wydanych w 2025 roku. Jury w składzie: Jarosław Ławski (przewodniczący), Agnieszka Czajkowska, Marzanna Bogumiła Kielar, Bronisław Maj i Marek Zagańczyk, przy wsparciu sekretarza Wojciecha Kassa, wybrało dwadzieścia tomów nominowanych do nagrody głównej. To szerokie spektrum poetyckich języków – od klasycznej refleksyjności, przez eksperyment formalny, po lirykę zaangażowaną i intymną.
Wśród nominowanych znalazły się m.in. tomy Szymona Babuchowskiego, Adama Górskiego, Bogdana Jaremina, Łukasza Jarosza, Anety Kamińskiej, Bogusława Kierca, Michała Krawczyka, Krzysztofa Kuczkowskiego, Justyny Kulikowskiej, Marii Kwiecień, Jadwigi Nowak, Macieja Papierskiego, Anny Pawlikowskiej, Tomasza Pietrzaka, Anny Piwkowskiej, Jacka Podsiadły, Marka Rapnickiego, Natalii Roguz, Julii Szychowiak oraz Eugeniusza Tkaczyszyna‑Dyckiego.
Równolegle ogłoszono nominacje do Orfeusza Mazurskiego – wyróżnienia przyznawanego poetom związanym z regionem Warmii i Mazur. W tym roku o nagrodę ubiegają się: Mira Linga‑Cielecka, Piotr Łopuski oraz Janusz Taranienko.
W drugiej połowie czerwca jury wyłoni finałową piątkę oraz laureata Orfeusza Mazurskiego. Uroczysta gala wręczenia nagród odbędzie się 25 lipca w Praniu, gdzie tradycyjnie zabrzmią laudacje jurorów oraz ogłoszony zostanie zdobywca Grand Prix. Wiersze finalistów i nominowanych zostaną zaprezentowane w formie nagrań audiowizualnych przez studentów Akademii Teatralnej w Warszawie – na antenie Radia dla Ciebie oraz w mediach społecznościowych.
Jak co roku, swój głos mają również czytelnicy, którzy w plebiscycie wybiorą laureata Orfeusza Czytelników. Nagrodą będzie jesienne spotkanie autorskie z wybranym poetą.
Nagrody finansowe – 40 tys. zł dla laureata ORFEUSZA i 13 tys. zł dla laureata Orfeusza Mazurskiego – ufundowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Autorem statuetki jest Jan Strumiłło.
ORFEUSZ to jednak nie tylko konkurs, lecz także misja popularyzowania poezji. W jej ramach odbywają się wykłady dla studentów Akademii Teatralnej w Warszawie oraz dla młodzieży szkół średnich powiatu piskiego. W tym roku prof. Jarosław Ławski wygłosi wykład „O ironii”, a dr Iwona Rusek poprowadzi spotkania „O radości pisania. Jak czytelnik staje się pisarzem”.
Historia nagrody obejmuje już imponującą listę laureatów, wśród których znaleźli się m.in. Krzysztof Karasek, Jan Polkowski, Przemysław Dakowicz, Janusz Szuber, Jarosław Marek Rymkiewicz, Małgorzata Lebda, Joanna Kulmowa, Jarosław Mikołajewski, Piotr Mitzner, Andrzej Kopacki, Zbigniew Machej, Anna Piwkowska, Marzanna Bogumiła Kielar oraz Stanisław Kalina Jaglarz. W kategorii Orfeusz Mazurski wyróżniono dotąd m.in. Kazimierza Brakonieckiego, Mariolę Kruszewską, Katarzynę Citko, Erwina Kruka, Michała Książka czy Weronikę Pawlak‑Kwaśniewską.
Organizatorem nagrody jest Muzeum K.I. Gałczyńskiego w Praniu, a partnerami: Stowarzyszenie Leśniczówka Pranie, Wydział Filologiczny Uniwersytetu w Białymstoku oraz Akademia Teatralna im. A. Zelwerowicza w Warszawie.
Źródło: Muzeum – Leśniczówka Pranie
