Tegoroczne „Nieposłuszeństwo” stanie się przestrzenią rozmowy o literaturze, odwadze, przekraczaniu granic i poszukiwaniu nowych kompasów w świecie, który coraz częściej wymyka się dawnym definicjom. Wśród gości znajdą się twórcy reprezentujący różne języki, kultury i wrażliwości, m.in. Juan Gabriel Vásquez, Rene Karabasz, Szczepan Twardoch, Joanna Ostrowska, Christoph Ransmayr, Sophie Gilbert, Ryszard „Peja” Andrzejewski oraz Cristina Rivera Garza.
Hasło przewodnie festiwalu – Nieposłuszeństwo – organizatorzy rozumieją jako twórczą postawę wobec rzeczywistości, próbę jej przekraczania i zadawania pytań, które nie zawsze mieszczą się w bezpiecznych ramach. Paulina Frankiewicz, dyrektorka programowa festiwalu, podkreśla, że Joseph Conrad jest idealnym patronem takiej rozmowy. Bohaterowie jego prozy żyją w świecie gwałtownych przemian, migracji i globalizacji, w którym stare zasady przestają obowiązywać, a nowe nie zostały jeszcze ustanowione. Sto lat później mierzymy się z podobnym doświadczeniem – dlatego festiwal zachęca, by wspólnie poszukać nowych literackich drogowskazów.
Ważnym bohaterem tegorocznej edycji będzie Albert Camus. Mija 75 lat od premiery „Człowieka zbuntowanego”, w którym francusko‑algierski filozof przedstawił własną teorię buntu. O wpływie tego eseju dyskutować będą David Camus – wnuk noblisty, historyczka Joanna Ostrowska, politolog Basil Kerski oraz Maciej Kałuża, założyciel Polskiego Stowarzyszenia Alberta Camusa.
Do Krakowa przyjedzie również Juan Gabriel Vásquez – jeden z najważniejszych współczesnych pisarzy Ameryki Południowej. Jego twórczość, tłumaczona na ponad trzydzieści języków, jest wyrazem sprzeciwu wobec politycznej polaryzacji, teorii spiskowych, przemocy i społecznych stereotypów. Temat przemocy wobec kobiet podejmie także Cristina Rivera Garza, laureatka Nagrody Pulitzera za książkę „Niezniszczalne lato Liliany”, w której walczy o pamięć i sprawiedliwość dla ofiar.
Nieposłuszeństwo od lat obecne jest również w prozie Szczepana Twardocha, którego bohaterowie – outsiderzy o niejednoznacznej tożsamości – muszą dokonywać trudnych wyborów w czasach dziejowych przesileń. O buncie jako ekspresji pisarskiej i egzystencjalnej festiwal porozmawia także z Sophie Gilbert, autorką głośnej książki „Girl on Girl”, oraz hiszpańską dziennikarką Begoñą Gómez Urzaiz, która w książce „Wyrodne” podejmuje temat macierzyństwa i społecznych oczekiwań wobec kobiet.
Ważnym wątkiem tegorocznych rozmów będzie młodość jako okres szczególnie predysponujący do buntu. Rene Karabasz, bułgarska pisarka i reżyserka, opowie o swojej powieści „Zanim dojrzeją granaty”, nominowanej do Nagrody Bookera, w której młoda bohaterka, by uniknąć przymusowego małżeństwa, przyjmuje rolę mężczyzny zgodnie z albańskim prawem zwyczajowym. Wraz z irańską pisarką Mahsą Mohebali uczestniczki będą rozmawiać o samostanowieniu, sprzeciwie wobec norm i walce o własną tożsamość.
Festiwal nie zapomina o kulturze hip‑hopu, która od początku była przestrzenią sprzeciwu i nonkonformizmu. Na jedno ze spotkań przyjadą Ryszard „Peja” Andrzejewski oraz Anna „Ryfa Ri” Wilczkowska, by rozmawiać o tym, jak rap opowiada o emocjach, tożsamości i wspólnej sprawie w sposób docierający daleko poza akademickie mury.
W Krakowie pojawi się także Christoph Ransmayr – jeden z najważniejszych współczesnych pisarzy austriackich, którego twórczość podejmuje temat pragnienia nieśmiertelności i konfrontuje je z nieuchronnością przemijania. Festiwal będzie okazją do rozmowy o roli literatury jako medytacji nad światem, który trwa dłużej niż czas spędzony przez nas na ziemi.
Carolina Pietyra, dyrektorka wykonawcza festiwalu, podkreśla, że tegoroczny program odpowie na różnorodne potrzeby publiczności. Wśród wydarzeń znajdzie się spotkanie z Olgą Tokarczuk poświęcone jej najnowszej książce, rozmowa z Nathachą Appanah – laureatką Listy Goncourtów, a także dyskusja z Didierem Eribonem, Geoffroy de Lagasneriem i Édouardem Louisem o przyjaźni. Festiwal zaprosi również twórców komiksów Auréliena Lozesa i Nicolasa Presla, ilustratorkę Joannę Karpowicz oraz Zbigniewa Liberę – jednego z najważniejszych polskich artystów wizualnych.
Program obejmuje także dyskusje o kręgu paryskiej „Kultury”, cykl warsztatów „Lekcje czytania” oraz galę Nagrody Conrada. We wrześniu ogłoszone zostaną kolejne wydarzenia, w tym „Kongres książki”, pasmo filmowe, aktywności dla dzieci, spotkania w księgarniach kameralnych oraz pasmo „Word2Picture” łączące branżę wydawniczą i audiowizualną. Spotkania będą odbywać się na Scenie MOS Teatru im. Juliusza Słowackiego, w Pałacu Potockich oraz innych przestrzeniach festiwalowych. Szczegóły dostępne będą na stronie Festiwalu Conrada oraz w „Magazynie Conrad”, dodatku do „Tygodnika Powszechnego”.
Organizatorami Festiwalu Conrada są Miasto Kraków, KBF – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO oraz Fundacja Tygodnika Powszechnego. Wydarzenie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, a partnerami strategicznymi są Tygodnik Powszechny i Teatr im. Juliusza Słowackiego.
Źródło: KBF
