Wystawa „Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika” stawia pytanie o wpływ jednego z najbardziej znanych artystów świata na polski design, a także o to, jak powojenna odwilż wpłynęła na rodzime wzornictwo.
Pablo Picasso (1881-1973), twórca kubizmu, był artystą wszechstronnym. Tworzył obrazy, grafiki, rysunki, scenografie, rzeźby. Ceramiką zainteresował się w dojrzałym wieku, ale pasja ta towarzyszyła mu do ostatnich lat życia. Gdy w 1948 roku artysta przyjechał na Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, odbywający się we Wrocławiu, przywiózł ze sobą dwadzieścia dużych fajansowych półmisków. Talerze, które przywiózł do Polski, zostały pokazane w holu Politechniki we Wrocławiu, po czym trafiły do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Warto podkreślić, że są to wczesne, unikatowe dzieła hiszpańskiego artysty, własnoręcznie ryte i malowane.
Projekty będące wyrazem nowej fascynacji artysty zostały wykonane w Atelier Madoura w Vallauris na południu Francji. Picasso przez lata współpracował z wytwórnią należącą do Georges’a i Suzanne Ramié, tworząc i dekorując talerze oraz naczynia o rozmaitych, często niezwykle oryginalnych kształtach. Wzory jego autorstwa były tam następnie powtarzane w seriach liczących od dwudziestu pięciu do pięciuset egzemplarzy.
Artysta przyjechał do Polski na Światowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju, który obradował we Wrocławiu od 25 do 28 sierpnia 1948 roku. Inicjatywa zorganizowania międzynarodowego spotkania elity kulturalnej i naukowej w tym mieście zyskała poparcie polskich władz, a także akceptację władz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wydarzenie miało charakter propagandowy, istotne było między innymi podkreślenie polskości tzw. Ziem Odzyskanych, a także aktywizacja międzynarodowych środowisk lewicowych i komunistycznych wokół hasła „walki o pokój” oraz potępienie „amerykańskiego imperializmu”.
Na wystawie „Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika” prezentujemy sześć wybranych półmisków Pabla Picassa w towarzystwie polskiej ceramiki autorskiej i fabrycznej. Nowoczesne tendencje pojawiły się w tej dziedzinie sztuki i wzornictwa w połowie lat 50. XX wieku wraz z nadejściem tzw. popaździernikowej odwilży. Odrzucenie socrealizmu i wynikających z niego zasad obowiązujących twórców sprawiło, że artyści i projektanci zaczęli tworzyć naczynia o organicznych, niekiedy asymetrycznych kształtach, a zdobiąc je, sięgali po mocne, często kontrastowe barwy. Charakterystyczne, abstrakcyjne lub stylizowane motywy dekorujące obiekty kojarzyły się z twórczością hiszpańskiego artysty, stąd też ich popularna nazwa „pikasy” bądź „pikasiaki”.
Na ekspozycji pokazujemy wyroby dekoracyjne i użytkowe wyprodukowane w kilku polskich fabrykach ceramiki, znakomicie ilustrujące ideę nowoczesności przyświecającą projektantkom i projektantom z Instytutu Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie oraz z fabrycznych ośrodków wzorcujących. Prezentujemy również ceramikę unikatową autorstwa kilkunastu twórczyń i twórców reprezentujących różne środowiska artystyczne – od Krakowa po Gdańsk i od Warszawy po Wrocław. Znajdują się wśród nich tak znane nazwiska, jak: Julia Kotarbińska, Helena Hussarska, Leszek Dutka, Andrzej Trzaska czy Helena i Lech Grześkiewiczowie.
Wystawie towarzyszy bogaty program edukacyjny. Proponujemy wykłady, spotkania i warsztaty. W przestrzeni wystawy zapraszamy do wspólnego stołu i działań twórczych. Szczegółowy opis wydarzeń i harmonogram dostępne są na naszej stronie internetowej.
Tekst powstał w oparciu o materiały źródłowe autorstwa dr Bożeny Kostuch.
WYSTAWA „Picasso i pikasiaki. Nowoczesna ceramika”
Miejsce: MNK Szołayscy
Czas trwania: 11.09.2026 – 07.02.2027
Godziny otwarcia:
poniedziałek: nieczynne
wtorek:10:00-18:00
środa-niedziela: 10:00-16:00
Kuratorka wystawy: dr Bożena Kostuch
Koordynacja: Natalia Gala
Projekt aranżacji wystawy: Marta Staszków
Organizator Muzeum: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Mecenas MNK: PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.
Partner Strategiczny MNK: Totalizator Sportowy Sp. z o.o.
Partner promocyjny: Kraków Airport
Źródło: Muzeum Narodowe Kraków
